Cửa chống cháy được phân loại theo nhiều cấp độ chịu lửa khác nhau, trong đó EI 90 và EI 120 là hai cấp độ thường được quan tâm ở những công trình có yêu cầu cao về an toàn phòng cháy chữa cháy. Hai ký hiệu này đều thể hiện khả năng duy trì tính năng của bộ phận ngăn cháy trong điều kiện thử nghiệm, nhưng thời gian yêu cầu có sự khác biệt đáng kể.
Việc lựa chọn EI 90 hay EI 120 không đơn thuần dựa trên suy nghĩ “cấp càng cao càng tốt”. Mỗi cấp độ chịu lửa cần phù hợp với vị trí lắp đặt, đặc điểm công trình, giải pháp ngăn cháy và yêu cầu thiết kế PCCC. Sử dụng đúng cấp độ giúp công trình vừa đảm bảo an toàn, vừa tránh đầu tư vượt quá nhu cầu thực tế.
Dưới đây là những điểm quan trọng giúp chủ đầu tư và kiến trúc sư hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa cửa chống cháy EI 90 và EI 120, từ đó lựa chọn giải pháp phù hợp cho từng công trình.
1. EI 90 và EI 120 trên cửa chống cháy có ý nghĩa gì?
Trong ký hiệu EI, E (Integrity) thể hiện tính toàn vẹn của bộ phận ngăn cháy, tức khả năng duy trì chức năng ngăn lửa và khí nóng xuyên qua trong thời gian thử nghiệm. I (Insulation) thể hiện khả năng cách nhiệt, nhằm hạn chế sự truyền nhiệt từ phía tiếp xúc với lửa sang phía không tiếp xúc.
Con số phía sau thể hiện khoảng thời gian tính bằng phút mà sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chí tương ứng trong điều kiện thử nghiệm. Vì vậy, EI 90 nghĩa là hệ cửa được đánh giá theo cấp độ 90 phút, trong khi EI 120 tương ứng 120 phút. Đây là sự khác biệt 30 phút, tương đương thêm một khoảng thời gian bảo vệ đáng kể trong tình huống cháy.
Điểm cần lưu ý là EI không nên được hiểu đơn giản là “cửa chịu được lửa trong đúng 90 hoặc 120 phút trong mọi đám cháy thực tế”. Kết quả phụ thuộc vào điều kiện thử nghiệm và cấu hình cụ thể của sản phẩm. Vì vậy, khi lựa chọn cửa, cần xem xét hồ sơ thử nghiệm và sự phù hợp của toàn bộ hệ cửa, không chỉ riêng cánh cửa.
2. Cửa chống cháy EI 90 và EI 120 khác nhau như thế nào về cấu tạo?
Để đạt cấp độ EI cao hơn, nhà sản xuất thường phải tối ưu hoặc tăng cường khả năng chống cháy của nhiều thành phần trong hệ cửa. Các yếu tố có thể liên quan gồm cấu tạo cánh, vật liệu lõi, độ dày các lớp vật liệu, khung cửa, gioăng chống cháy và hệ thống phụ kiện. Tuy nhiên, không phải cứ tăng độ dày cánh là mặc nhiên đạt EI 120.
Với cửa EI 120, yêu cầu về khả năng duy trì tính toàn vẹn và cách nhiệt trong thời gian dài hơn khiến cấu tạo thường phức tạp hơn so với các hệ cửa có cấp độ thấp hơn. Vật liệu phải được lựa chọn và bố trí phù hợp để hạn chế sự truyền nhiệt, biến dạng và mất tính toàn vẹn của hệ cửa trong quá trình thử nghiệm.
Một điểm đặc biệt quan trọng là cửa chống cháy phải được đánh giá như một hệ thống hoàn chỉnh. Cánh cửa, khung, bản lề, khóa, gioăng và các phụ kiện liên quan đều có thể ảnh hưởng đến khả năng chống cháy. Vì vậy, không nên lấy một bộ cửa EI 90 rồi chỉ thay đổi một vài vật liệu hoặc phụ kiện để tự suy ra rằng sản phẩm đã đạt EI 120 nếu chưa có cơ sở thử nghiệm hoặc đánh giá phù hợp.
3. EI 90 và EI 120 khác nhau về khả năng bảo vệ công trình ra sao?
Về nguyên tắc, EI 120 tạo ra yêu cầu về thời gian duy trì khả năng ngăn cháy và cách nhiệt dài hơn EI 90 khoảng 30 phút trong điều kiện thử nghiệm. Khoảng thời gian bổ sung này có thể mang ý nghĩa quan trọng đối với những công trình có quy mô lớn, nhiều tầng hoặc có yêu cầu cao về phân khoang ngăn cháy.
Trong một kịch bản cháy, thời gian càng dài càng tạo thêm điều kiện cho việc phát hiện sự cố, cảnh báo, tổ chức thoát nạn và triển khai các hoạt động chữa cháy. Tuy nhiên, khả năng an toàn của công trình không chỉ phụ thuộc vào cấp độ EI của một bộ cửa mà còn liên quan đến hệ thống báo cháy, chữa cháy, kiểm soát khói, lối thoát nạn và nhiều giải pháp kỹ thuật khác.
Do đó, EI 120 không có nghĩa là công trình an toàn gấp 1,33 lần EI 90. Hai cấp độ chỉ khác nhau về mức thời gian yêu cầu đối với các tiêu chí thử nghiệm tương ứng. Việc lựa chọn cấp độ nào phải dựa trên yêu cầu của vị trí cửa và giải pháp PCCC tổng thể thay vì chỉ nhìn vào con số càng lớn càng tốt.
4. Cửa EI 90 thường được ứng dụng ở đâu?
Cửa chống cháy EI 90 phù hợp với nhiều vị trí trong các công trình có yêu cầu kiểm soát cháy lan, tùy theo thiết kế và quy định áp dụng. Một số khu vực có thể gặp loại cửa này gồm hành lang, khu vực kỹ thuật, phòng chức năng, các vị trí phân chia khoang cháy hoặc những khu vực cần duy trì khả năng ngăn cháy trong thời gian nhất định.
Ưu điểm của EI 90 là tạo ra sự cân bằng giữa yêu cầu an toàn và tính kinh tế. Khi vị trí lắp đặt không cần cấp độ EI 120, lựa chọn EI 90 phù hợp có thể giúp kiểm soát chi phí mà vẫn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật được thiết kế cho công trình.
Tuy nhiên, chủ đầu tư không nên tự xác định cấp độ cửa chỉ dựa trên mục đích sử dụng của căn phòng. Cấp độ chịu lửa cần được xác định dựa trên hồ sơ thiết kế PCCC, yêu cầu của công trình và quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng. Đặc biệt với chung cư, khách sạn, bệnh viện hay công trình cao tầng, việc lựa chọn phải được xem xét trong tổng thể giải pháp an toàn cháy.
5. Cửa EI 120 thường được sử dụng trong những công trình nào?
EI 120 thường được quan tâm tại những vị trí có yêu cầu cao hơn về khả năng ngăn cháy và cách nhiệt, chẳng hạn một số khu vực kỹ thuật quan trọng, khu vực có nguy cơ cháy cao hoặc các vị trí cần duy trì sự phân tách giữa các vùng cháy trong thời gian dài hơn. Việc áp dụng cụ thể phụ thuộc vào thiết kế của từng công trình.
Đối với các công trình lớn như trung tâm thương mại, nhà cao tầng, bệnh viện, khách sạn, nhà máy hoặc những dự án có hệ thống kỹ thuật phức tạp, EI 120 có thể được chỉ định cho những vị trí nhất định khi giải pháp PCCC yêu cầu cấp độ bảo vệ cao. Khi đó, hệ cửa phải được lựa chọn đồng bộ với tường, vách và các cấu kiện ngăn cháy liên quan.
Không nên hiểu rằng cứ là công trình lớn thì tất cả cửa chống cháy đều phải sử dụng EI 120. Trên thực tế, mỗi vị trí có thể có yêu cầu khác nhau. Việc dùng EI 120 ở mọi nơi không chỉ làm tăng chi phí mà còn có thể khiến thiết kế thiếu tối ưu nếu không phù hợp với yêu cầu kỹ thuật thực tế.
6. Nên chọn cửa chống cháy EI 90 hay EI 120?
Tiêu chí đầu tiên cần xem xét là yêu cầu của vị trí lắp đặt. Nếu hồ sơ thiết kế hoặc giải pháp PCCC yêu cầu EI 90 thì nên lựa chọn đúng hệ cửa đáp ứng EI 90. Nếu vị trí yêu cầu EI 120, việc sử dụng cửa EI 90 là không phù hợp dù hai sản phẩm có thể có hình thức bên ngoài gần như giống nhau.
Tiêu chí thứ hai là hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm. Chủ đầu tư nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông tin về cấu tạo, cấp độ chịu lửa, kết quả thử nghiệm hoặc tài liệu kỹ thuật liên quan. Quan trọng nhất là phải xác định cấu hình được thử nghiệm có tương ứng với sản phẩm thực tế được cung cấp và lắp đặt hay không.
Cuối cùng là sự đồng bộ của toàn bộ hệ cửa. Một bộ cửa EI 120 không nên chỉ được quảng cáo dựa trên cánh cửa mà cần xem xét cả khung, gioăng, bản lề, khóa và các phụ kiện. Lắp đặt cũng phải đúng cấu hình kỹ thuật. Đây là yếu tố quyết định để cửa có thể phát huy đúng chức năng trong điều kiện thực tế.
7. EI 90 và EI 120: Không chỉ là cuộc đua về con số
Sự khác biệt cơ bản giữa cửa chống cháy EI 90 và EI 120 nằm ở thời gian yêu cầu duy trì tính toàn vẹn và khả năng cách nhiệt trong điều kiện thử nghiệm: EI 90 tương ứng 90 phút, còn EI 120 tương ứng 120 phút. EI 120 vì vậy đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng duy trì chức năng ngăn cháy của hệ cửa.
Tuy nhiên, lựa chọn cửa chống cháy không nên dựa trên quan điểm “EI càng cao càng tốt”. Một hệ cửa EI 120 nhưng sử dụng sai vị trí, không đồng bộ với tường ngăn cháy hoặc lắp đặt không đúng kỹ thuật cũng không tạo ra hiệu quả như kỳ vọng. Ngược lại, cửa EI 90 được lựa chọn đúng vị trí và thi công đúng cấu hình vẫn có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu thiết kế.
Đối với chủ đầu tư, kiến trúc sư và đơn vị thi công, cách tiếp cận hiệu quả nhất là xác định đúng cấp độ chịu lửa – đúng cấu hình – đúng vị trí – đúng phương pháp lắp đặt. Đây mới là cơ sở để hệ cửa chống cháy thực sự góp phần bảo vệ con người và tài sản khi xảy ra sự cố.
