Trong thiết kế nhà chung cư hiện đại, cửa chính căn hộ không đơn thuần là bộ phận bảo vệ an ninh và tạo sự riêng tư cho gia đình. Đây còn là một bộ phận nằm trên ranh giới giữa không gian sinh hoạt của căn hộ với hành lang, sảnh chung và hệ thống giao thông thoát nạn của toàn bộ tòa nhà.
Khi xảy ra cháy trong một căn hộ, cánh cửa chính có thể trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp hạn chế lửa và khói lan ra hành lang. Ngược lại, nếu cháy xảy ra bên ngoài căn hộ, cửa chính cũng góp phần bảo vệ người bên trong khỏi khói và nhiệt trong thời gian chờ lực lượng cứu hộ hoặc tìm đường thoát nạn.
Chính vì vậy, cửa chính căn hộ chung cư thường được thiết kế theo yêu cầu về cửa ngăn cháy, cửa kín khói hoặc cửa có giới hạn chịu lửa nhất định. Tuy nhiên, cần hiểu chính xác rằng không phải mọi cửa chính căn hộ trong mọi trường hợp đều mặc định phải là EI60. Yêu cầu cụ thể phải căn cứ vào thiết kế PCCC, vị trí cửa và cấu kiện ngăn cháy liên quan theo quy chuẩn áp dụng.
1. Vì sao cửa chính căn hộ lại quan trọng trong an toàn PCCC?
Một tòa chung cư có hàng chục, hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn căn hộ. Mỗi căn hộ lại có bếp, thiết bị điện, đồ nội thất, vật dụng sinh hoạt và nhiều nguồn có thể phát sinh nhiệt. Khi xảy ra cháy tại một căn hộ, nếu không có giải pháp ngăn cháy phù hợp, lửa và khói có thể nhanh chóng lan ra hành lang và ảnh hưởng đến các căn hộ khác.
Cửa chính căn hộ nằm ngay tại vị trí tiếp giáp giữa căn hộ và không gian chung. Vì vậy, nó có vai trò giống như một lớp ngăn cách cháy. Khi cửa được đóng kín và có cấu tạo phù hợp, nó giúp hạn chế việc ngọn lửa và khí nóng từ căn hộ thoát trực tiếp ra hành lang.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi hành lang, sảnh và cầu thang là những khu vực liên quan trực tiếp đến việc thoát nạn. QCVN 06:2022/BXD áp dụng các yêu cầu an toàn cháy đối với nhà chung cư, trong đó có các quy định về cửa ngăn cháy và các giải pháp bảo vệ chống khói.
2. EI60 có nghĩa là gì?
Nhiều người hiểu “EI60” đơn giản là cửa có thể chịu lửa trong 60 phút. Cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác. EI là hệ thống ký hiệu thể hiện các tiêu chí về tính toàn vẹn và khả năng cách nhiệt của cấu kiện khi thử nghiệm chịu lửa.
Chữ E – Integrity liên quan đến khả năng duy trì tính toàn vẹn, hạn chế ngọn lửa và khí nóng truyền qua phía không tiếp xúc với lửa. Chữ I – Insulation liên quan đến khả năng hạn chế sự truyền nhiệt sang phía không tiếp xúc với lửa.
Do đó, một bộ cửa đạt EI60 phải duy trì đồng thời các yêu cầu E và I trong thời gian phân loại tương ứng. Không nên hiểu rằng sau đúng 60 phút cửa mới bắt đầu cháy hoặc mọi đám cháy đều sẽ bị cửa ngăn chặn trong đúng 60 phút.
3. Có phải cửa chính căn hộ chung cư luôn bắt buộc EI60?
Đây là điểm rất nhiều bài viết trên Internet đang diễn giải quá đơn giản. Theo QCVN 06:2022/BXD, tại A.3.1.12, yêu cầu giới hạn chịu lửa của cửa ngăn cháy được xác định theo cấu kiện mà cửa sử dụng.
Quy chuẩn nêu rằng, trong trường hợp cửa được sử dụng trong cấu kiện có giới hạn chịu lửa EI60 thì cửa phải có giới hạn chịu lửa không nhỏ hơn EI30/EIW30; trong các trường hợp còn lại, yêu cầu có thể là không nhỏ hơn EI60/EIW60. Ngoài ra, cửa từ khoang đệm đi vào buồng thang bộ không nhiễm khói, sảnh thang máy và một số vị trí đặc biệt có yêu cầu riêng.
Vì vậy, khi tư vấn khách hàng, không nên nói một cách tuyệt đối rằng “cứ cửa chính căn hộ chung cư là bắt buộc EI60”. Cách nói chính xác hơn là: cửa chính căn hộ phải đáp ứng yêu cầu về giới hạn chịu lửa và/hoặc ngăn khói theo thiết kế PCCC của công trình; tùy vị trí và cấu kiện liên quan mà cấp EI có thể là EI30, EI60 hoặc yêu cầu khác.
4. Tại sao nhiều dự án chung cư vẫn sử dụng cửa EI60?
Mặc dù quy chuẩn không nên được hiểu thành một con số EI60 áp dụng máy móc cho mọi cửa căn hộ, việc lựa chọn cửa EI60 vẫn khá phổ biến trong nhiều dự án. Một nguyên nhân là chủ đầu tư và đơn vị thiết kế muốn tạo ra mức dự phòng an toàn cao hơn cho vị trí cửa căn hộ.
Cửa chính căn hộ thường nằm trực tiếp trên hành lang chung. Nếu cửa có khả năng duy trì tính toàn vẹn và cách nhiệt trong thời gian dài hơn, nó có thể góp phần tạo ra khoảng thời gian an toàn lớn hơn để phát hiện cháy, cảnh báo cư dân và tổ chức thoát nạn.
Ngoài ra, cấp cửa còn phải phù hợp với cấu tạo tường, hành lang, khoang cháy và giải pháp thoát nạn của toàn bộ công trình. Không thể tách riêng cửa ra khỏi thiết kế PCCC. Chính QCVN 06:2022/BXD cũng quy định nhiều giải pháp đồng thời như bảo vệ chống khói, báo cháy, chữa cháy và tổ chức đường thoát nạn.
5. Cửa chống cháy giúp bảo vệ cư dân trong căn hộ như thế nào?
Khi xảy ra cháy ở hành lang hoặc một căn hộ bên cạnh, nguy hiểm lớn đối với cư dân không chỉ đến từ ngọn lửa mà còn đến từ khói và khí nóng. Trong nhiều tình huống cháy, khói có thể khiến con người mất khả năng nhận biết phương hướng và hô hấp trước khi ngọn lửa trực tiếp tiếp cận.
Một cửa chống cháy được đóng kín có thể tạo ra một lớp ngăn cách giữa không gian căn hộ và khu vực cháy. Cấu tạo cửa phù hợp giúp hạn chế nhiệt và các sản phẩm cháy truyền qua trong khoảng thời gian thiết kế.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn khi di chuyển. Một khoảng thời gian bổ sung để chờ lực lượng cứu hộ hoặc di chuyển đến khu vực an toàn có thể có giá trị rất lớn trong tình huống khẩn cấp.
6. Cửa chính căn hộ còn có nhiệm vụ ngăn khói
Trong thiết kế PCCC chung cư, khói là một trong những yếu tố nguy hiểm cần được kiểm soát. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào thông số EI mà bỏ qua khả năng kiểm soát khói của bộ cửa.
Một bộ cửa chống cháy tốt thường phải được thiết kế với khe hở và gioăng phù hợp. Khi nhiệt độ tăng, một số loại gioăng có khả năng trương nở sẽ góp phần hạn chế khe hở quanh cánh cửa. Điều này giúp hạn chế đường đi của khói nóng.
QCVN 06:2022/BXD cũng quy định các giải pháp bảo vệ chống khói cho nhà chung cư. Đối với nhà chung cư thuộc phạm vi áp dụng, quy chuẩn còn yêu cầu bố trí các giải pháp báo cháy, đầu báo khói và hệ thống hướng dẫn thoát nạn phù hợp.
7. Vì sao không thể chỉ mua một cánh cửa “EI60” là đủ?
Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần mua cánh cửa có thông số EI60 là toàn bộ hệ thống đã đạt EI60. Trên thực tế, cấp chịu lửa là đặc tính của hệ thống cửa hoàn chỉnh, không chỉ của riêng cánh.
Một bộ cửa gồm cánh, khung, bản lề, khóa, tay co, gioăng, kính nếu có và các chi tiết liên kết. Nếu một bộ phận yếu hơn làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn hoặc cách nhiệt thì khả năng chịu lửa của cả bộ cửa có thể bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, nếu sử dụng cửa gỗ chống cháy, cấu tạo lõi cửa, lớp MGO, vật liệu cách nhiệt, khung và lớp hoàn thiện phải được xem xét đồng bộ. Không thể lấy một tấm MGO có chiều dày nhất định rồi tự kết luận rằng bộ cửa chắc chắn đạt EI60.
8. Tại sao cửa EI60 thường có cấu tạo dày và nặng hơn?
Để đạt được mức chịu lửa cao, cửa thường phải sử dụng cấu tạo nhiều lớp. Các lớp này có nhiệm vụ khác nhau: lớp chịu lực và giữ hình dạng, lớp cách nhiệt, lớp bảo vệ bề mặt và các thành phần hỗ trợ kiểm soát khe hở.
Đối với cửa gỗ chống cháy, MGO hoặc các vật liệu chịu nhiệt khác có thể được sử dụng trong cấu tạo lõi. Khi yêu cầu cấp chịu lửa tăng, cấu tạo có thể cần thêm lớp vật liệu hoặc thay đổi thiết kế lõi.
Điều đó cũng làm cho cửa chống cháy thường nặng hơn cửa gỗ nội thất thông thường. Vì vậy, bản lề, khung và tay co cần được tính toán phù hợp. Một cánh cửa rất nặng nhưng phụ kiện không đủ khả năng chịu tải có thể gây xệ cánh và ảnh hưởng đến khả năng đóng kín.
9. Cửa căn hộ EI60 phải đi cùng tường ngăn cháy tương ứng
Một nguyên tắc rất quan trọng là cửa không nên được đánh giá tách biệt khỏi tường. Nếu tường bao quanh cửa có giới hạn chịu lửa nhất định nhưng cửa có cấp thấp hơn quá nhiều, cửa có thể trở thành điểm yếu của cả hệ thống.
Ngược lại, sử dụng cửa EI60 trong một hệ tường không đáp ứng yêu cầu cũng không tự động biến toàn bộ hệ ngăn cháy thành EI60. Các bộ phận phải được thiết kế tương thích.
Đây chính là lý do hồ sơ PCCC của dự án cần thể hiện rõ cấu tạo tường, cửa, hành lang, khoang cháy và các giải pháp liên quan. Khi nghiệm thu, không nên chỉ kiểm tra mỗi thông số in trên cánh cửa.
10. Nếu cửa chính căn hộ không đạt yêu cầu thì nguy hiểm thế nào?
Nếu xảy ra cháy trong căn hộ và cửa không có khả năng ngăn cháy phù hợp, lửa và khói có thể nhanh chóng lan ra hành lang. Khi hành lang bị nhiễm khói, khả năng thoát nạn của các căn hộ khác cũng bị ảnh hưởng.
Ngược lại, nếu cháy xảy ra ngoài hành lang, một cửa không kín hoặc không có khả năng chịu lửa phù hợp có thể khiến khói và nhiệt xâm nhập vào căn hộ. Người đang ở trong phòng có thể bị đặt vào tình trạng nguy hiểm ngay cả khi đám cháy chưa lan trực tiếp đến căn hộ.
Vì vậy, cửa chính căn hộ không chỉ bảo vệ một căn hộ mà còn là một phần trong chiến lược bảo vệ toàn bộ tầng và tuyến thoát nạn của chung cư.
11. Có nên dùng cửa gỗ chống cháy EI60 cho cửa chính căn hộ?
Cửa gỗ chống cháy là một giải pháp đáng cân nhắc khi dự án muốn kết hợp giữa an toàn PCCC và thẩm mỹ nội thất. Khác với hình thức cửa thép chống cháy truyền thống, cửa gỗ có thể được hoàn thiện bằng veneer, sơn hoặc các lớp phủ phù hợp để tạo cảm giác giống cửa nội thất cao cấp.
Tuy nhiên, nếu lựa chọn cửa gỗ chống cháy EI60, chủ đầu tư cần kiểm tra hồ sơ thử nghiệm/chứng nhận của đúng cấu tạo cửa, không chỉ kiểm tra vật liệu bề mặt. Cánh, khung, gioăng và phụ kiện phải nằm trong hệ thống được đánh giá tương ứng.
Đặc biệt, nếu dự án yêu cầu cửa EI60 thì không nên tự ý thay đổi cấu tạo cánh, đổi loại MGO, giảm số lớp vật liệu hoặc thay phụ kiện bằng loại khác mà chưa xác định ảnh hưởng đến hệ cửa. Một thay đổi nhỏ trong cấu tạo có thể làm sản phẩm không còn giống cấu hình đã được thử nghiệm.
