Nhà phố hiện đại ngày càng được thiết kế khép kín với nhiều tầng, nhiều phòng và mật độ sử dụng cao. Chính vì vậy, vấn đề an toàn cháy nổ không chỉ nằm ở việc trang bị bình chữa cháy hay hệ thống báo cháy mà còn liên quan trực tiếp đến vật liệu và cấu tạo của từng bộ phận trong ngôi nhà. Trong đó, cửa là một trong những vị trí có vai trò quan trọng trong việc hạn chế lửa và khói lan từ khu vực này sang khu vực khác.
Cửa gỗ chống cháy đang được nhiều gia đình quan tâm bởi sản phẩm vừa có hình thức giống cửa gỗ nội thất thông thường, vừa có khả năng chịu lửa trong một khoảng thời gian nhất định khi được sản xuất và kiểm định đúng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, một câu hỏi khá phổ biến là: có nên làm cửa gỗ chống cháy cho tất cả các phòng trong nhà phố hay không?
Câu trả lời là không nhất thiết. Việc sử dụng cửa chống cháy nên dựa trên thiết kế công trình, vị trí phòng, nguy cơ cháy, yêu cầu thoát nạn và giải pháp PCCC tổng thể. Làm cửa chống cháy cho toàn bộ phòng có thể tăng mức độ an toàn nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí đầu tư và chưa chắc là phương án tối ưu nếu bố trí không đúng vị trí.
1. Cửa gỗ chống cháy là gì và có tác dụng như thế nào?
Cửa gỗ chống cháy là loại cửa được thiết kế với cấu tạo đặc biệt nhằm duy trì khả năng ngăn lửa, hạn chế khói và nhiệt truyền qua trong một khoảng thời gian xác định. Khác với cửa gỗ nội thất thông thường, cửa chống cháy thường sử dụng hệ vật liệu lõi có khả năng chịu nhiệt kết hợp với khung, cánh, gioăng và phụ kiện phù hợp.
Một bộ cửa chống cháy hoàn chỉnh không chỉ phụ thuộc vào phần cánh cửa. Khung cửa, bản lề, khóa, tay co, gioăng chống cháy và phương pháp lắp đặt đều có ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của bộ cửa khi xảy ra hỏa hoạn. Vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng cứ sử dụng một loại gỗ hoặc tấm vật liệu khó cháy là đã tạo thành cửa chống cháy.
Điểm quan trọng nhất của cửa chống cháy là thời gian ngăn cháy được xác định thông qua thử nghiệm hoặc chứng nhận phù hợp. Trên thị trường có nhiều mức thời gian khác nhau như 30 phút, 45 phút, 60 phút, 90 phút hoặc cao hơn. Mỗi công trình cần lựa chọn cấp độ phù hợp thay vì chạy theo thông số càng cao càng tốt.
2. Có nên làm cửa gỗ chống cháy cho tất cả các phòng trong nhà phố?
Về mặt an toàn, làm cửa chống cháy cho toàn bộ các phòng có thể tạo thêm một lớp bảo vệ cho ngôi nhà. Khi xảy ra sự cố tại một phòng, cánh cửa có khả năng chống cháy và hạn chế khói có thể giúp kéo dài thời gian để người trong nhà phát hiện, xử lý hoặc thoát ra ngoài.
Tuy nhiên, xét trên phương diện đầu tư, không phải phòng nào cũng cần cửa chống cháy ở cùng một mức độ. Phòng ngủ, phòng khách, phòng làm việc, phòng thay đồ hay những không gian có nguy cơ cháy thấp có thể được cân nhắc theo thiết kế tổng thể. Trong khi đó, những khu vực như phòng kỹ thuật, khu vực đặt thiết bị điện, phòng chứa đồ, gara hoặc vị trí tiếp giáp với cầu thang thường cần được quan tâm nhiều hơn.
Đối với nhà phố nhiều tầng, điều đáng chú ý không chỉ là từng phòng riêng lẻ mà còn là đường lan truyền của lửa và khói. Cầu thang, hành lang và các khoảng giao thông đứng có thể trở thành đường dẫn khói lên các tầng phía trên. Vì vậy, thay vì làm cửa chống cháy một cách đồng loạt, gia chủ nên xác định các vị trí cần ngăn cháy trước rồi mới đưa ra phương án đầu tư.
3. Những vị trí nào trong nhà phố nên ưu tiên cửa chống cháy?
Một trong những vị trí nên được xem xét đầu tiên là cửa phòng kỹ thuật hoặc khu vực chứa thiết bị điện. Đây là những nơi có thể phát sinh sự cố do chập điện, quá tải hoặc thiết bị hoạt động trong thời gian dài. Việc sử dụng cửa có khả năng chống cháy phù hợp có thể góp phần hạn chế sự cố lan sang không gian bên cạnh.
Khu vực gara để ô tô, xe máy cũng cần được đặc biệt lưu ý. Gara thường chứa nhiên liệu, dầu mỡ, pin, ắc quy và nhiều vật liệu có khả năng bắt cháy. Nếu gara nằm ngay trong tầng một của nhà phố và tiếp giáp với khu vực sinh hoạt, giải pháp cửa và vách ngăn có khả năng chịu lửa phù hợp sẽ giúp tăng mức độ an toàn cho các tầng phía trên.
Ngoài ra, cửa tại khu vực cầu thang, hành lang hoặc vị trí ngăn cách giữa các khoang cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đám cháy. Với nhà phố cao tầng, cầu thang thường là tuyến giao thông chính và cũng có nguy cơ trở thành đường dẫn khói. Vì vậy, việc kiểm soát lửa và khói quanh khu vực này cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
4. Cửa gỗ chống cháy có ưu điểm gì so với cửa chống cháy thông thường?
Ưu điểm dễ nhận thấy của cửa gỗ chống cháy là tính thẩm mỹ. Nếu được hoàn thiện tốt, cửa có thể mang hình thức giống cửa gỗ nội thất cao cấp, phù hợp với phong cách nhà phố hiện đại, biệt thự hoặc căn hộ. Gia chủ không nhất thiết phải đánh đổi giữa yêu cầu an toàn và thiết kế nội thất.
Cửa gỗ chống cháy cũng có thể được hoàn thiện bằng nhiều phương án như sơn phủ, veneer hoặc các lớp hoàn thiện bề mặt phù hợp. Nhờ đó, cửa có thể đồng bộ với hệ cửa phòng ngủ, cửa phòng làm việc hoặc nội thất gỗ trong nhà. Đây là lý do dòng cửa này được nhiều kiến trúc sư lựa chọn khi công trình yêu cầu cao về thẩm mỹ.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ cửa gỗ chống cháy đạt yêu cầu với cửa gỗ thông thường được quảng cáo là “có khả năng chống cháy”. Một bộ cửa chống cháy cần có cấu tạo đồng bộ và phải được đánh giá theo yêu cầu kỹ thuật tương ứng. Nếu chỉ sử dụng cánh cửa có vật liệu khó cháy nhưng khung, khe cửa và phụ kiện không phù hợp thì hiệu quả bảo vệ tổng thể có thể không đạt như kỳ vọng.
5. Làm cửa chống cháy cho toàn bộ phòng có những hạn chế gì?
Hạn chế đầu tiên là chi phí đầu tư. Cửa chống cháy thường có cấu tạo phức tạp hơn cửa nội thất thông thường, đồng thời cần sử dụng các loại phụ kiện phù hợp. Nếu một căn nhà có nhiều phòng và tất cả đều sử dụng cửa chống cháy, tổng chi phí có thể tăng đáng kể.
Hạn chế thứ hai là trọng lượng và cảm giác sử dụng. Một số loại cửa chống cháy có cấu tạo tương đối nặng, do đó bản lề, khung và hệ phụ kiện cần được lựa chọn phù hợp. Nếu thi công không chuẩn, cửa có thể bị xệ, đóng mở khó hoặc ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng hàng ngày.
Ngoài ra, việc làm cửa chống cháy cho tất cả phòng nhưng không xử lý đồng bộ các hạng mục khác chưa chắc tạo ra hiệu quả PCCC tương xứng. Một căn nhà có cửa chống cháy nhưng vẫn tồn tại các điểm xuyên tường, xuyên sàn, khe kỹ thuật hoặc hệ thống điện không được bảo vệ phù hợp thì nguy cơ cháy và lan khói vẫn còn. PCCC phải được nhìn nhận như một hệ thống tổng thể chứ không chỉ là câu chuyện của một bộ cửa.
6. Nhà phố nên lựa chọn cửa chống cháy như thế nào cho hợp lý?
Trước tiên, gia chủ nên xác định những khu vực có nguy cơ cháy cao và những vị trí cần kiểm soát sự lan truyền của lửa, khói. Đây là cơ sở để quyết định vị trí nào cần cửa chống cháy, vị trí nào có thể sử dụng cửa nội thất thông thường. Với nhà phố nhiều tầng, việc này nên được thực hiện cùng kiến trúc sư hoặc đơn vị có chuyên môn về PCCC.
Tiếp theo là lựa chọn cấp độ chống cháy phù hợp với từng vị trí. Không nên mặc định tất cả cửa đều phải sử dụng EI60, EI90 hay mức cao hơn nếu công trình không yêu cầu. Ngược lại, cũng không nên chỉ lựa chọn loại cửa rẻ nhất mà bỏ qua yêu cầu kỹ thuật. Quan trọng là bộ cửa phải đáp ứng đúng yêu cầu của vị trí lắp đặt và giải pháp PCCC của công trình.
Cuối cùng là kiểm soát chất lượng thi công. Khe hở quanh khung, gioăng, bản lề, khóa, tay co và cách liên kết khung với tường đều cần được thực hiện đúng. Một bộ cửa có cấu tạo tốt nhưng lắp đặt sai vẫn có thể làm giảm đáng kể hiệu quả ngăn cháy. Vì vậy, khi đầu tư cửa chống cháy cho nhà phố, gia chủ nên quan tâm cả sản phẩm, hồ sơ kỹ thuật và chất lượng lắp đặt.
7. Có nên kết hợp cửa gỗ chống cháy với kính chống cháy?
Trong các thiết kế nhà phố hiện đại, cửa không nhất thiết phải là một cánh gỗ kín hoàn toàn. Một số vị trí có thể sử dụng cửa có ô kính chống cháy hoặc hệ vách kính chống cháy để tăng khả năng lấy sáng và tạo cảm giác không gian rộng hơn.
Tuy nhiên, kính chống cháy cũng có nhiều cấp độ và cấu tạo khác nhau. Có loại chủ yếu hạn chế ngọn lửa, có loại kiểm soát bức xạ nhiệt và có loại được thiết kế để đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt hơn về tính toàn vẹn và cách nhiệt. Vì vậy, việc lựa chọn kính phải căn cứ vào yêu cầu cụ thể của bộ cửa hoặc vách.
Đặc biệt, không nên tự ý ghép một tấm kính được quảng cáo là “kính chống cháy” vào một bộ cửa gỗ chống cháy rồi mặc định rằng cả hệ cửa vẫn đạt cấp độ chống cháy ban đầu. Khả năng chống cháy phải được xem xét trên toàn bộ hệ thống, bao gồm cánh cửa, kính, khung, gioăng và phụ kiện.
8. Giải pháp tối ưu: phân vùng chống cháy thay vì chống cháy mọi phòng
Với phần lớn nhà phố gia đình, phương án hợp lý thường là phân vùng và ưu tiên các vị trí quan trọng thay vì lắp cửa chống cháy một cách máy móc cho toàn bộ phòng. Cách làm này vừa nâng cao mức độ an toàn vừa giúp gia chủ kiểm soát ngân sách.
Ví dụ, tầng một có gara và khu vực kỹ thuật thì có thể tập trung giải pháp ngăn cháy tại khu vực này. Cầu thang lên các tầng cần được xem xét về khả năng kiểm soát khói và lửa. Những phòng có nguy cơ cháy cao hoặc nằm tại vị trí cần ngăn cách có thể sử dụng cửa chống cháy phù hợp.
Trong khi đó, những phòng có nguy cơ thấp hơn có thể cân nhắc cửa nội thất thông thường nếu thiết kế PCCC của công trình cho phép. Như vậy, gia chủ vẫn có thể sử dụng cửa gỗ đẹp, đồng bộ nội thất mà không phải biến toàn bộ ngôi nhà thành một hệ thống cửa chống cháy nặng và đắt tiền.
9. Những sai lầm thường gặp khi mua cửa gỗ chống cháy
Sai lầm phổ biến nhất là chỉ quan tâm đến giá thành của cánh cửa. Trên thực tế, một bộ cửa chống cháy hoàn chỉnh còn bao gồm khung, bản lề, khóa, gioăng, tay co và các chi tiết liên quan. Nếu chỉ so sánh giá cánh cửa giữa các đơn vị thì rất khó đánh giá chính xác chất lượng và mức độ an toàn.
Một sai lầm khác là tin vào những thông tin như “gỗ chống cháy 60 phút” nhưng không tìm hiểu cơ sở của thông số đó. Gia chủ nên yêu cầu đơn vị cung cấp giải thích rõ cấu tạo, tiêu chuẩn thử nghiệm, phạm vi áp dụng và các tài liệu kỹ thuật liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng đối với công trình có yêu cầu nghiệm thu PCCC.
Cuối cùng là bỏ qua khâu lắp đặt. Cửa chống cháy không phải sản phẩm chỉ cần đặt vào ô tường là hoàn thành. Khung cửa, khe hở, gioăng và phụ kiện đều cần được xử lý đúng. Một sản phẩm tốt nhưng thi công cẩu thả có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ khi xảy ra sự cố.
10. Kết luận: Nhà phố có cần làm cửa gỗ chống cháy cho tất cả các phòng?
Không nhất thiết phải làm cửa gỗ chống cháy cho tất cả các phòng trong nhà phố. Phương án tốt hơn là đánh giá nguy cơ cháy, cách bố trí công năng, vị trí cầu thang, gara, phòng kỹ thuật và các khu vực có khả năng phát sinh hoặc lan truyền cháy để lựa chọn vị trí cần cửa chống cháy.
Nếu ngân sách cho phép, việc sử dụng cửa chống cháy ở nhiều vị trí sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ cho ngôi nhà. Tuy nhiên, hiệu quả an toàn không chỉ phụ thuộc vào số lượng cửa chống cháy mà phụ thuộc vào cách toàn bộ công trình được thiết kế và phân vùng.
Đối với nhà phố hiện đại, giải pháp đáng cân nhắc nhất là kết hợp cửa gỗ chống cháy tại các vị trí trọng yếu với hệ thống báo cháy, thiết bị chữa cháy, giải pháp ngăn khói và thiết kế lối thoát nạn phù hợp. Cách tiếp cận này giúp cân bằng giữa ba yếu tố: an toàn PCCC – thẩm mỹ kiến trúc – chi phí đầu tư. Trước khi lựa chọn cấp độ cửa cụ thể, chủ nhà nên căn cứ hồ sơ thiết kế và yêu cầu PCCC áp dụng cho chính công trình của mình.
